Menu
Sluiten

Nationale Omgevingsvisie

In Nederland staan we voor een aantal grote transitieopgaven. Naast de overgang naar een duurzame economie, de energietransitie, de klimaatopgave en veranderingen in de bouw en infrastructuur, betreft dit ook de landbouw die moet overgaan naar een bestendig systeem dat niet ten koste gaat van natuur en landschap. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) moet een antwoord geven op de vraag hoe deze grote transitieopgaven in Nederland ruimtelijk moeten gaan landen. LandschappenNL vindt dat de kwaliteit van de leefomgeving leidend moet zijn in de NOVI en dat natuur en landschap daarbij centraal moeten staan.

Benut transities om kwaliteit te verbeteren

Veel Nederlanders maken zich zorgen over het Nederlandse landschap dat in de afgelopen perioden sterk is achteruitgegaan. Die veranderingen komen door verstedelijking en de komst van data- en distributiecentra, windmolens en zonneparken. Ook zijn er door schaalvergroting en efficiëntieverhoging in de landbouw vertrouwde elementen verdwenen, zoals sloten, bomen en houtwallen. LandschappenNL ziet met de onvermijdelijke grote transities ook juist kansen voor het landschap. Voorwaarde is wel dat landschappelijke kwaliteit mede bepalend wordt voor de ruimtelijke keuzes en dat compensatiebeginselen goed en consequent toegepast worden.

Van groot belang voor die kwaliteit is een natuurlijk ecosysteem dat tegen een stootje kan en voldoende ruimte biedt aan wilde dieren en planten. Ook zijn karakteristieke elementen en patronen van de landschappen essentieel. Die tonen de historie van een gebied en zorgen voor de verbinding tussen Nederlanders en hun leefomgeving, misschien wel de belangrijkste eigenschap van een kwalitatief hoogwaardig landschap.

We ondersteunen het pleidooi van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) voor een ‘landschapsinclusieve’ benadering. Een die landschap als uitgangspunt voor het omgevingsbeleid neemt en niet als min of meer toevallige uitkomst. We zijn dan ook blij te horen dat het kabinet in de brief van minister Olongren van 23 april 2020 aangeeft hierin mee te willen gaan. Graag zouden we die benadering ook wettelijk verankerd zien.

 

Nationale Omgevingsvisie

 

Integrale benadering vraagt heldere strategie

In de NOVI staat een integrale benadering voorop en zijn er drie afwegingsprincipes opgenomen die leidend zijn. Het gaat hier om het gecombineerd en in samenhang oppakken van de opgaven, het centraal stellen van de kenmerken van gebieden en het vermijden van uitstelgedrag. Vooral de eerste twee bieden goede aanknopingspunten voor een aanpak waarbij natuur en landschap de basis vormen. Het kabinet geeft aan regie en samenhang na te streven, maar de NOVI biedt daarvoor geen garanties. Decentrale overheden hebben de mogelijkheid op verschillende manieren om te gaan met de richtinggevende keuzes van de NOVI. Zo ontbreken scenario’s met integrale doorvertalingen van alle opgaven bij elkaar en is er nog onduidelijkheid over een aantal onvermijdelijke keuzes. Veel hangt daarom af van de wijze waarop de uitvoering plaats gaat vinden.

 

Ons standpunt in het kort

  • Gebruik landschappelijke waarden als richtinggevend voor de noodzakelijke ruimtelijke keuzes
  • Benut transities om gebieden met een lage landschappelijke waarde te verbeteren. Ontwerp en ontwikkel volgens landschappelijke principes en zorg voor een eerlijke en evenwichtige afweging tussen bouwen en groen.
  • Maak heldere en onderbouwde keuzes over waar transities gaan landen en wijs tevens gebieden aan waar bescherming van bestaande waarden voorop staat
  • Verbind de transities met elkaar en zoek de kansen in integrale oplossingen. Een goed voorbeeld is de verbinding van klimaatadaptatie met natuurontwikkeling.
  • Streef naar meervoudig ruimtegebruik om de ruimteclaims beheersbaar te houden
  • Indien aantasting van landschappelijke waarden onvermijdelijk is, dient compensatie plaats te vinden
  • Geef ruimte aan de regio voor een gebiedsspecifieke uitwerking